Nastavljamo sa odbrojavanjem do Svetskog prvenstva 2026. godine. Današnji broj je 25, a upravo toliko utakmica na Mundijalima kao selektor vodio je legendarni nemački stručnjak Helmut Šen. Decenijama je njegov rekord delovao nedodirljivo, a čovek koji je stajao iza jedne od najvećih era nemačkog fudbala ostao je simbol discipline, modernog pristupa i neverovatnog kontinuiteta na najvećoj sceni.
Pročitajte koja je simbolika bila u broju 26.
Kada se govori o najvećim selektorima u istoriji Svetskih prvenstava, ime Helmuta Šena gotovo je nemoguće zaobići. Čovek koji je Zapadnu Nemačku vodio na čak četiri Mundijala nije bio samo trener, već i arhitekta generacije koja je zauvek promenila evropski fudbal.
Ukupno 25 puta sedeo je na klupi svoje reprezentacije na svetskim šampionatima, što je decenijama bio rekord takmičenja. Tokom tog perioda osvojio je titulu svetskog prvaka, igrao još jedno finale i stvorio ekipu koja je postala sinonim za mentalnu snagu i takmičarsku stabilnost.
Od igrača do selektora
Pre nego što je postao jedan od najvećih trenera svog vremena, Šen je bio ozbiljan fudbaler. Igrao je za reprezentaciju Nemačke pre Drugog svetskog rata, a najveći trag ostavio je u Drezdneru.
Rat je značajno prekinuo i promenio njegovu karijeru, ali je upravo posle tog perioda počeo njegov uspon kao trenera. Radio je u Istočnoj Nemačkoj, zatim kratko u berlinskoj Herti, da bi se ubrzo priključio stručnom štabu reprezentacije Zapadne Nemačke.
Bio je pomoćnik legendarnom Sepu Herbergeru tokom Mundijala 1954. godine i čuvenog „Čuda u Bernu“. Kada je selektor otišao u penziju, upravo je Šen izabran za njegovog naslednika.
Bolno iskustvo na prvom Mundijalu
Helmut Šen prvi put je vodio reprezentaciju na Svetskom prvenstvu 1966. u Engleskoj. Već tada pokazalo se da poseduje neverovatan osećaj za turnirski fudbal. Zapadna Nemačka igrala je organizovano, disciplinovano i izuzetno efikasno. Predvođeni Francom Bekenbauerom i Uveom Zelerom, Nemci su stigli do finala i zakazali okršaj protiv domaćina, Engleske.
Međutim, završnica tog meča postala je jedna od najkontroverznijih u istoriji fudbala. Kod rezultata 2:2, Džef Hurst pogodio je prečku, lopta je pala blizu gol-linije, a sudija priznao pogodak Englezima iako se ni danas sa sigurnošću ne zna da li je lopta u potpunosti prešla crtu. Engleska je slavila sa 4:2 posle produžetaka, ali je Šen već na svom prvom Mundijalu pokazao da će njegov tim u godinama koje dolaze biti svetska sila.
Generacija koja je promenila fudbal
Pravi vrhunac stigao je početkom sedamdesetih. Šen je oko Franca Bekenbauera, Gerda Milera, Paula Brajtnera i Sepa Majera stvorio jednu od najboljih reprezentacija u istoriji evropskog fudbala.
Na Mundijalu 1970. u Meksiku, Zapadna Nemačka igrala je možda i najatraktivniji fudbal turnira. U četvrtfinalu su posle spektakularnog preokreta pobedili Englesku, a zatim odigrali čuveni „Meč veka“ protiv Italije u polufinalu.
Italijani su slavili sa 4:3 nakon produžetaka u utakmici koja se i danas smatra jednom od najboljih svih vremena. Nemci su tokom meča ostali bez izmena, pa je Franc Bekenbauer igrao sa iščašenim ramenom i rukom u zavoju.
Kruna karijere 1974.
Četiri godine kasnije stigao je trenutak koji je definisao Šenovu karijeru. Zapadna Nemačka bila je domaćin Mundijala 1974, a pritisak javnosti bio je ogroman. Dodatnu tenziju izazvao je poraz od Istočne Nemačke u grupnoj fazi, što je bio jedan od politički najosetljivijih mečeva u istoriji fudbala.
Ipak, selektor je uspeo da stabilizuje ekipu kada je bilo najvažnije. U finalu protiv Holandije čekala ih je čuveni „totalni tim“ Johana Krojfa. Holanđani su poveli već u prvom minutu iz penala, a Nemci nisu ni dodirnuli loptu pre nego što su morali da je izvade iz svog gola.
Mnogi bi se raspali pod takvim pritiskom, ali Šenov tim ostao je potpuno miran. Paul Brajtner izjednačio je sa bele tačke, a zatim je Gerd Miler postigao gol za konačnih 2:1 i drugu svetsku titulu Zapadne Nemačke. Bio je to vrhunac jedne generacije i najveći trenutak Šenove trenerske karijere.
Poslednji ples u Argentini
Helmut Šen poslednji Mundijal vodio je 1978. godine u Argentini. Iako je Zapadna Nemačka stigla kao branilac titule, ekipa više nije bila dominantna kao četiri godine ranije.
Turnir je ostao upamćen po haotičnom meču i porazu od Austrije rezultatom 3:2, u utakmici koja je u Nemačkoj poznata kao „Sramota u Kordobi“. Bio je to jedan od najtežih trenutaka u istoriji nacionalnog tima.
Posle eliminacije Šen je napustio klupu Nemačke, završivši jednu od najuspešnijih selektorskih era u istoriji fudbala.
Čovek ispred svog vremena
Iako ga danas mlađe generacije ređe pominju od modernih trenera, Helmut Šen bio je revolucionar svog vremena. Insistirao je na fizičkoj spremi, taktičkoj disciplini i fleksibilnosti mnogo pre nego što su takve stvari postale standard modernog fudbala.
Bio je poznat i po smirenosti. Dok su mnogi treneri urlali kraj aut-linije, Šen je utakmice uglavnom posmatrao mirno, dostojanstveno, gotovo profesorski. Igrači su ga poštovali zbog inteligencije i sposobnosti da iz svakog fudbalera izvuče maksimum.
Njegov rekord od 25 utakmica na Mundijalima dugo je delovao nedostižno i predstavljao je simbol nemačke dominacije na najvećoj fudbalskoj sceni.
Zanimljivosti iz Šenove karijere
Helmut Šen bio je prvi selektor u istoriji koji je na Mundijalima stigao do 25 vođenih utakmica. Tek mnogo decenija kasnije njegov rekord oborili su treneri poput Karlosa Alberta Pareire i sunarodnika, Joakima Leva.
Tokom igračke karijere nastupao je i za reprezentaciju Saksonije, pošto posleratna politička situacija još nije bila potpuno definisana.
Njegov odnos sa Francem Bekenbauerom bio je jedan od ključnih razloga uspeha Zapadne Nemačke sedamdesetih godina. Šen je Bekenbaueru dao ogromnu slobodu na terenu i praktično mu dozvolio da bude produžena ruka selektora tokom utakmica.
Iako je osvojio Svetsko i Evropsko prvenstvo, mnogi nemački istoričari fudbala smatraju da je njegova najveća zaostavština način na koji je modernizovao reprezentaciju i postavio temelje budućih generacija nemačkog fudbala.
Od 2021. u sportskoj analitici. Iskustvo iz 11 sportova, s naglaskom na fudbal, tenis, odbojku i hokej na travi. Od malena veliki ljubitelj fudbala, posebno engleskog i švedskog. Govori četiri jezika.
